Veerkracht op het werk: waarom het belangrijk is en hoe je het opbouwt

Veerkracht op het werk betekent meer dan alleen rechtkrabbelen na een tegenslag. Het is een skill die zowel medewerkers als organisaties kunnen ontwikkelen om goed te blijven presteren bij verandering.  

Want laten we eerlijk zijn: stress, verandering en onzekerheid horen nu eenmaal bij het moderne werkleven.

Organisaties die werken aan de veerkracht van medewerkers, zien dat hun motivatie automatisch toeneemt. Uit onderzoek van Aon blijkt dat 86% van de veerkrachtige medewerkers sterk gemotiveerd is, tegenover slechts 44% van de niet-veerkrachtige werknemers.

De belangrijkste vraag is dus:  

Hoe bouw je veerkracht op het werk op?

Dat lees je in dit artikel. Je ontdekt:

• wat veerkracht op het werk betekent en waarom het belangrijk is

• het verschil tussen individuele veerkracht en teamveerkracht

• kaders die helpen om veerkracht op te bouwen

• praktische strategieën voor meer veerkracht op het werk

• wat veerkracht betekent voor paralympiër Mariska Beijer

• een praktijkvoorbeeld van veerkracht bij Microsoft

• hoe je de grootste obstakels voor veerkracht overwint

Wat betekent veerkracht op het werk?

Veerkracht op het werk betekent dat medewerkers zich kunnen aanpassen aan verandering, kunnen omgaan met uitdagingen en onzekerheid én ondertussen hun productiviteit en welzijn behouden.  

Veerkrachtige medewerkers blijven flexibel en gemotiveerd, ook als het tegenzit.  

Velen vragen zich af: is veerkracht een skill die je kan ontwikkelen, of is het iets wat je van nature hebt? Voor de meeste mensen geldt dat het niet vanzelf komt. Daarom kan je veerkracht zien als een human skill – iets wat je kan trainen en versterken.

Het vraagt geduld, oefening en bewuste aandacht om veerkrachtig te worden.

Steeds vaker zijn werkgevers op zoek naar veerkrachtige medewerkers.

Uit onderzoek van CV-Library onder 300 Britse werkgevers blijkt dat veerkracht één van de meest gevraagde skills is, naast aanpassingsvermogen en een gezonde werk-privébalans.

Bovendien is het nuttig om onderscheid te maken tussen persoonlijke en professionele veerkracht:

Persoonlijke veerkracht gaat over omgaan met uitdagingen in het leven, zoals familieproblemen of financiële zorgen.

Professionele veerkracht draait om situaties op het werk, zoals stressbeheersing of omgaan met tegenslagen.

Waarom veerkracht op het werk belangrijk is

Veerkracht op het werk is niet zomaar een fijn extraatje, maar een strategisch voordeel voor medewerkers én voor je organisatie.

Vijf belangrijke voordelen zijn:

1. Meer motivatie 

Medewerkers die veerkracht ontwikkelen, voelen zich vaker gedreven.

Het overwinnen van uitdagingen en bijdragen aan het succes van de organisatie geeft hun werk meer betekenis.

Dat zorgt voor extra enthousiasme en betrokkenheid.

Volgens Aon vergroot veerkracht het werkenthousiasme met 45% en de concentratie met 27%.

2. Hogere productiviteit

Hoe groter de veerkracht op het werk, hoe hoger de productiviteit. Medewerkers blijven op koers, ook als het tegenzit.

Volgens Strengthify zijn veerkrachtige teams wel 31% productiever dan teams die minder veerkrachtig zijn.

3. Minder burn-out

Veerkracht voedt een cultuur van doeltreffende stressbeheersing: medewerkers staan sterker in hun schoenen en gaan op een gezonde manier om met stress.

Dat helpt om burn-out terug te dringen. En dat is hard nodig. Zo laat onderzoek van BHSF zien dat burn-out Britse bedrijven jaarlijks zo'n £102 miljard kost door productiviteitsverlies, ziekte-uitval en verloop.

4. Meer innovatie

Veerkrachtige medewerkers hebben een sterk probleemoplossend vermogen en bedenken creatieve ideeën om lastige vraagstukken aan te pakken.

Hun mindset helpt hen fouten en moeilijkheden te zien als leerkansen, niet als blokkades.

5. Minder verloop

Veerkracht op het werk zorgt voor een veilige omgeving waarin medewerkers fouten durven maken en met onzekerheid kunnen omgaan.

Daardoor is de kans groter dat ze bij de organisatie blijven, ook in moeilijke tijden van verandering.

Uit onderzoek van de Journal of Occupational Health Psychology blijkt dat veerkrachtige medewerkers 10 tot 20% minder geneigd zijn om ontslag te nemen.

Individuele veerkracht vs. teamveerkracht

Individuele veerkracht gaat het over het vermogen van medewerkers om zich aan te passen en te groeien door uitdagingen. Denk bijvoorbeeld aan een medewerker die goed reageert op constructieve feedback over een project.

Teamveerkracht draait om de gezamenlijke kracht waarmee teams of organisaties omgaan met onverwachte situaties. Tijdens de coronapandemie werd dat belangrijker dan ooit: teams moesten positief blijven en zich razendsnel aanpassen aan ‘het nieuwe normaal’, zoals de plotselinge overstap naar thuiswerken.

Kaders en modellen voor het opbouwen van veerkracht

Als het gaat om veerkracht opbouwen, is er niet één aanpak die voor iedereen werkt.  

Er zijn verschillende manieren om een organisatiecultuur te creëren waarin mensen blijven leren, groeien en veerkracht ontwikkelen.

Hieronder vind je vier kaders die daarbij kunnen helpen.

Het PERMA-model

Het PERMA-model is ontwikkeld door psycholoog Martin Seligman, de grondlegger van de positieve psychologie.

Het beschrijft vijf dimensies die essentieel zijn om veerkracht te ontwikkelen en die je zowel privé als op het werk kan toepassen.

De vijf elementen van het PERMA-model zijn:

1 – Positive emotions

Vreugde, hoop, liefde, dankbaarheid, voldoening en plezier vormen de basis van intrinsieke motivatie. Door deze emoties te herkennen en te integreren in je werk, ontwikkel je een positievere houding tegenover uitdagingen.

Zo pas je dit toe op het werk: creëer een positieve werkomgeving. Zie het als het verzorgen van een tuin: door positieve feedback te geven en een gezonde werk-privébalans te stimuleren, geef je medewerkers de tools om uitdagingen met optimisme aan te gaan.

Matt Phelan, medeoprichter van de Happiness Index, noemt dat ‘culturele gezondheid’:

“Zie je medewerkers als een ecosysteem. Jouw rol als manager is niet om te zeggen dat iedereen moet groeien, maar om de juiste tools en omstandigheden te bieden zodat ze kúnnen groeien.”

Benieuwd wat Matt hier nog meer over te zeggen heeft? In de Moving Forward podcast vertelt hij over werkgeluk. Bekijk het complete interview hieronder.

2 – Engagement  

Betrokkenheid gaat over het gevoel dat je helemaal opgaat in wat je doet. Dat je zó bezig bent met iets wat je leuk en uitdagend vindt, dat je de tijd uit het oog verliest.

Zo pas je dit toe op het werk: bied groeikansen die medewerkers helpen hun unieke talenten en passies te ontwikkelen en te benutten. Stem die af op hun persoonlijke doelen.

3 – Relationships

Mensen hebben van nature behoefte aan verbinding. Sterke, positieve relaties vergroten het werkgeluk en zorgen voor een gevoel van verbondenheid en veiligheid.

Zo pas je dit toe op het werk: creëer momenten voor teamgevoel en sociale interactie – op én naast de werkvloer. Of het nu gaat om teambuildingactiviteiten of een informele afterwork party: zulke momenten versterken het vertrouwen binnen teams en zorgen voor meer plezier in het werk.

4 – Meaning

Of het nu gaat om vrijwilligerswerk of het leren van een nieuwe skill: energie steken in activiteiten die zinvol voelen, genereert positieve emoties en helpt medewerkers beter omgaan met uitdagingen.

Zo pas je dit toe op het werk: houd je team op de hoogte van waar je organisatie mee bezig is en laat zien hoe hun werk bijdraagt aan het grotere geheel. Het gevoel dat je ertoe doet, maakt het werk betekenisvoller.

5 – Accomplishment

Terugkijken op behaalde doelen geeft medewerkers voldoening en meer zelfvertrouwen in hun werk.

Zo pas je dit toe op het werk: zie het potentieel in je medewerkers en help dat verder ontwikkelen. Dat gaat verder dan alleen waardering uitspreken. Kijk ook naar hun waarden en ambities, en gebruik die als vertrekpunt voor groei of carrièreontwikkeling.

De vijf pijlers van veerkracht

Volgens High Speed Training zijn er vijf kernpijlers die bijdragen aan het opbouwen van veerkacht op het werk:

1 – Emotioneel welzijn: stimuleer medewerkers om bewust stil te staan bij hoe ze omgaan met hun gedachten en emoties. Bijvoorbeeld: hoe reageren ze als er onverwacht iets misgaat in een project?

2 – Innerlijke drive: zoals we eerder zagen bij intrinsieke motivatie draait deze pijler om begrijpen hoe medewerkers doelen stellen en gemotiveerd blijven, ook als het even tegenzit.  

3 – Toekomstgerichte mindset: hebben medewerkers oog voor de lange termijn? Kunnen ze leren van fouten en die kennis gebruiken om het de volgende keer beter te doen?

4 – Relaties: wanneer het moeilijk gaat, is steun van collega’s, vrienden of familie cruciaal. Zij kunnen een luisterend oor bieden, nieuwe perspectieven aanreiken en oplossingen suggereren om obstakels te overwinnen.  

5 – Fysieke gezondheid: goed voor jezelf zorgen is de basis van veerkracht. Voldoende slaap, beweging en ontspanning hebben direct invloed op hoe iemand zich voelt en functioneert op het werk.

De 7 C's van veerkracht

‍Het 7 C's-model is ontwikkeld door kinderarts Kenneth Ginsberg.  

Hieronder vind je een korte uitleg van elk onderdeel:

• Competence: ontwikkel de skills die teams helpen om uitdagingen aan te gaan. In de praktijk betekent dat bijvoorbeeld medewerkers vragen dingen te doen die hen uit hun comfortzone halen.

• Confidence: geloof in eigen kunnen en het vertrouwen dat je de kracht hebt om door te zetten.

• Connection: dit gaat weer over relaties, omring jezelf met een sterk netwerk van vrienden en mentoren.

• Character: door eerlijkheid en doorzettingsvermogen te tonen, blijven medewerkers veerkrachtig, ook in moeilijke situaties.

• Contribution: geef betekenis aan het werk. Een helder doel motiveert en helpt om een cultuur van veerkracht te creëren.

• Coping: hoe ga je om met stress? Zijn er gezonde strategieën of tools waarop medewerkers of teams kunnen terugvallen als het even te veel wordt?

• Control: er zijn altijd omstandigheden waarover je geen controle hebt. Door die te accepteren in plaats van ze te vrezen, bouw je veerkracht op.

Veerkracht op het werk opbouwen: praktische strategieën

We hebben gezien wat veerkracht is, waarom het belangrijk is en een aantal kaders en modellen besproken.

Maar hoe vertaal je dat naar de praktijk? Hieronder vind je vier concrete manieren om de veerkracht op het werk te versterken.

Bied trainingen aan om veerkracht te versterken

Veerkracht is een skill – en net als bij elke andere skill vraagt het tijd, blijvende aandacht en oefening om die op te bouwen. Een goed ontwikkelingstraject helpt medewerkers om stap voor stap te groeien in die skill.

Zo maak je van veerkracht een sterkte die niet alleen haalbaar is, maar ook schaalbaar en duurzaam binnen je organisatie.

Hieronder vind je een mogelijke opzet voor zo’n ontwikkelingstraject:

Deel 1: introductie van veerkracht‍

• Leg uit wat veerkracht betekent en welke vormen er zijn (zoals individuele veerkracht en teamveerkracht).

• Bespreek hoe veerkracht zichtbaar wordt in gedrag, houding en samenwerking.

Deel 2: de huidige situatie in kaart brengen

• Stimuleer een open feedbackcultuur.
• Vraag medewerkers hoe de organisatie omgaat met het toegeven van fouten en de reactie van leidinggevenden op mislukkingen. Zo ontdek je hoe het gesteld is met de cultuur rond veerkracht.

Deel 3: theorie over het opbouwen van veerkracht

• Duik in de basisvaardigheden van veerkrachtige mensen, zoals het 7 C's-model.

• Bespreek hoe mensen omgaan met stress, emoties en veranderingen.

Deel 4: oefenen met veerkracht in de praktijk

• Laat medewerkers elke dag even stilstaan bij waar ze dankbaar voor zijn. Dat helpt om een groeimentaliteit te ontwikkelen.

• Moedig ze aan om nieuwe inzichten direct toe te passen in hun werk en te reflecteren op wat goed gaat en wat beter kan.

Zet in op psychologische veiligheid

Veerkracht en psychologische veiligheid gaan hand in hand.  

Amy C. Edmondson, professor in leiderschap en management aan Harvard Business School, omschrijft psychologische veiligheid als volgt:  

"Mensen voelen zich vrij om open en eerlijk te zijn op het werk. Ze weten dat ze niet worden afgestraft of belachelijk gemaakt wanneer ze ideeën delen, vragen stellen of fouten toegeven."

In een veilige werkomgeving durven medewerkers delen waar ze tegenaan lopen, hulp vragen en leren van fouten.

Zo maak je daar een gewoonte van:

• Plan regelmatig uitwisselingsmomenten of check-ins in met teams.  
• Stel vragen als:  
  
  • Waar lopen jullie tegenaan?
  • Wat gaat goed en kan anderen inspireren?
  • Hoe staat het met de werkdruk van ieder teamlid?

Lees meer over dit onderwerp in onze gids over psychologische veiligheid.

Promoot welzijn en een gezonde werk-privébalans

Veerkrachtige medewerkers hebben meestal ook een gezonde werk-privébalans. Hoe die balans eruitziet, is voor iedereen anders.

Er is dus geen kant-en-klare aanpak die voor iedereen werkt, zegt Roland Grootenboer, keynotespreker en voormalig lid van het team people operations bij Google:

“Het gaat niet om generaties, om een vierdaagse werkweek, of om de keuze tussen thuis of op kantoor werken. De ultieme balans is gelaagd en uniek voor elk team. Probeer wat goed voelt, experimenteer met nieuwe ideeën en houd vast aan wat werkt.”

Wil je graag meer weten over een optimale werk-privébalans? Luister naar de Moving Forward aflevering met Roland voor extra inzichten.

Geef het goede voorbeeld

Veerkracht binnen een organisatie begint aan de top.  

Door zelf het goede voorbeeld te geven, zetten leiders de toon voor een cultuur waarin openheid en authentiek leiderschap centraal staan. Wanneer leiders laten zien dat ze niet bang zijn om hun uitdagingen en fouten te delen, zullen medewerkers volgen.  

Anne Koopman-Schmidt, oprichter van Lead Like YOU!, zegt hierover:

“Door je authentieke zelf te zijn en je kwetsbaar op te stellen, geef je anderen een opening om dat ook te doen. Het is belangrijk om open te praten over fouten, maar ook over je sterke kanten.”  

Ze voegt daaraan toe dat veerkrachtige leiders gekenmerkt worden door vriendelijkheid, empathie en psychologische veiligheid.

Anne pleit bovendien voor het toepassen van de 7 C’s van veerkracht in leiderschap.  

Leren van rolmodellen: Mariska Beijer over veerkracht

Als het gaat over veerkracht op het werk, kunnen we veel leren van paralympiër Mariska Beijer.

Op eenjarige leeftijd kreeg ze de diagnose nierkanker.

Sindsdien moest ze talloze uitdagingen overwinnen, zoals meerdere operaties en chronische ziekten.

Toch wist Mariska haar leven om te draaien, dankzij haar vastberadenheid en veerkracht.

In de Moving Forward podcast deelt ze haar verhaal en vertelt ze wat veerkracht volgens haar betekent in de moderne werkcontext.

Bekijk het volledige interview hieronder en lees verder haar belangrijkste inzichten.

Veerkracht begint met een groeimentaliteit

Voor Mariska is het omarmen van een groeimentaliteit dé sleutel tot veerkracht – voor haarzelf én haar team, elke keer dat ze op het veld staan.

Ze vertelt:

“Binnen de nationale ploeg zeggen we elke dag dat we gewoon een beetje beter willen zijn dan gisteren. Het is niet erg om te falen, zolang je maar blijft proberen om te groeien. We meten succes aan ervaring: soms win je de wedstrijd, en soms verlies je.”

Maak veerkracht mogelijk

Veerkracht is geen skill die je van de ene op de andere dag ontwikkelt. Geen enkele skill werkt op die manier.  

Mariska gelooft dat veerkracht groeit als je de juiste tools en omstandigheden hebt. Ze legt dit uit aan de hand van haar ervaring op het veld:

“Onze coach creëert omstandigheden waarin wij goed kunnen presteren. Hij geeft ons de tools, zoals aanvalstactieken. Hij legt de basis, en het is aan ons om die in de praktijk te brengen.”

“Voor teamleiders en managers geldt hetzelfde: zorg ervoor dat medewerkers de juiste middelen hebben om succesvol te zijn in hun werk.”  

Veerkracht in de praktijk: Microsoft’s ‘Listening System’

Tijdens de coronapandemie stond Microsoft voor een enorme uitdaging met zijn wereldwijd meer dan 100.000 medewerkers in ruim 100 landen.

Door de grote onzekerheid koos Microsoft voor een flexibele aanpak bij de terugkeer naar kantoor.  

De basis daarvan was het zogeheten Listening System: regelmatige medewerkersenquêtes en -peilingen om feedback te verzamelen over hybride werken.  

Die aanpak legde de basis voor meer veerkracht, omdat medewerkers de vrijheid kregen om hun eigen weg te vinden in een nieuwe werkomgeving waarin ze zich comfortabel voelden.

De grootste hindernissen voor veerkracht op het werk (en hoe je ze overwint)

Veerkracht op het werk opbouwen gaat niet vanzelf. We benoemen twee veelvoorkomende hindernissen en geven praktische oplossingen om ermee om te gaan.

Het stigma rond stress en mentale gezondheid

Uit onderzoek van Rethink Mental Illness blijkt dat 88% van de mensen met mentale gezondheidsproblemen te maken krijgt met een vorm van discriminatie op het werk, bijvoorbeeld doordat ze worden overgeslagen voor promoties. 

Dat zegt eigenlijk genoeg.  

De houding tegenover stress en de mentale gezondheid van medewerkers laat nog steeds te wensen over, en het stigma is groot.  

In zo’n omgeving is het moeilijk om veerkracht op te bouwen: medewerkers lopen sneller het risico op een burn-out, zoals we eerder zagen.

Daar komt bij dat het vaak nog niet eenvoudig is om op managementniveau draagvlak te krijgen voor initiatieven rond mentale gezondheid.

Covid zorgde ervoor dat mentale gezondheid een vast onderdeel werd van veel HR-strategieën, maar er is nog genoeg ruimte voor verbetering.  

Veel werkgevers zien mentale gezondheid nog als een extraatje, zoals een pensioenregeling of een fitnessabonnement. Maar dat is geen voedzame bodem voor een veerkrachtige organisatie.

Wat kan je doen?

Neem mentale gezondheid op in het DNA van je organisatie, in plaats van het te behandelen als een los HR-onderdeel. Stel je teamleden ook vragen als ‘Wat motiveert je?’ of 'Waar krijg je energie van, in je werk én daarbuiten?’ 

Door zulke gesprekken onderdeel te maken van de dagelijkse routine, bouw je aan een cultuur waarin veerkracht vanzelfsprekend wordt.

Tegelijkertijd draagt je organisatie zo actief bij aan het doorbreken van het taboe op mentale gezondheid.  

Meer weten over dit onderwerp? Luister naar de Moving Forward podcastaflevering met Gijs Coppens, oprichter van OpenUp, waarin hij zijn visie deelt op mentale gezondheid op de werkvloer.

Weerstand tegen verandering

“Levert investeren in veerkracht op het werk echt iets op?”

Een herkenbare vraag voor veel HR- en L&D-managers.

Het antwoord: absoluut, maar de impact wordt pas zichtbaar als veerkracht onderdeel wordt van de bredere strategie.

Dit kan je doen: koppel de investering in veerkracht aan KPI’s die binnen jouw organisatie belangrijk zijn, zoals:

• Retentie
• Verzuim
• Verloop
• Productiviteit of resultaat

Wanneer je veerkracht tastbaar maakt in cijfers, verdwijnt de weerstand vanzelf.

Conclusie: bouw een cultuur van veerkracht

We hebben veel besproken rondom veerkracht op het werk, dus hier zijn de belangrijkste inzichten op een rij:

• Veerkracht is een leerbare skill die medewerkers én organisaties helpt om gezonder met uitdagingen om te gaan.
• Praktische stappen voor meer veerkracht:
   
  • Baseer je op kaders zoals het PERMA-model en het 7 C’s-model.
   
  • Ontwikkel een schaalbaar trainingsprogramma dat medewerkers helpt stap voor stap veerkracht op te bouwen.
   
  • Omarm de groeimentaliteit en maak die onderdeel van hoe jij en je teams samenwerken.
  ‍
  • Geef mentale gezondheid, welzijn en stressbeheersing een vaste plaats binnen de organisatie.
   
  • Creëer psychologische veiligheid op de werkvloer: een cultuur waarin medewerkers zich veilig voelen om zich uit te spreken en te leren van fouten.

Benieuwd hoe GoodHabitz organisaties helpt om veerkracht te ontwikkelen? Bekijk onze leercontent over veerkracht.